Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü, kas-iskelet sistemi, sinir sistemi ve çeşitli iç hastalıklara bağlı hareket ve fonksiyon kayıplarının tedavi ve takibini yapan, hastaların yeniden bağımsız, ağrısız ve aktif bir yaşama kavuşmasını hedefleyen bir birimdir.
Dünya Sağlık Örgütü rehabilitasyonu; bir sağlık durumuna bağlı olarak ortaya çıkan kısıtlılık ve engelliliği azaltmak, bireyin fonksiyonlarını ve yaşam kalitesini artırmak için uygulanan müdahaleler bütünü olarak tanımlar.
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Nedir?
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon (FTR); kas, eklem, sinir ve iç organlara bağlı fonksiyon kayıplarını ilaç dışı fiziksel ajanlar, egzersizler ve rehabilitasyon teknikleriyle tedavi etmeyi amaçlayan tıp dalıdır.
Bu uzmanlık alanı:
- Ağrı kontrolü,
- Hareket açıklığının artırılması,
- Kas gücü ve dayanıklılığın geliştirilmesi,
- Denge ve yürümenin iyileştirilmesi,
- Günlük yaşam aktivitelerinde (giyinme, yürüme, merdiven çıkma vb.) bağımsızlığın artırılması
üzerine odaklanır. Temel amaç, hastanın sadece hastalığını değil, tüm yaşam fonksiyonlarını ele alarak mümkün olan en iyi düzeye ulaşmasını sağlamaktır.
Hangi Hastalık ve Durumlarda Başvurulur?
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü, çok geniş bir hasta yelpazesine hizmet verir. Sık görülen durumlar:
- Kas-iskelet ve ortopedik problemler
- Bel ve boyun fıtığı, omurga ağrıları
- Diz, kalça, omuz, el–bilek, ayak–bilek ağrıları
- Kırık sonrası sertlik ve kas güçsüzlüğü
- Eklem kireçlenmeleri (artroz), kıkırdak sorunları
- Nörolojik rehabilitasyon
- Felç (inme) sonrası hareket ve konuşma problemleri
- Beyin hasarı, omurilik yaralanmaları
- Parkinson hastalığı, multipl skleroz gibi nörolojik tabloların rehabilitasyonu
Spor yaralanmaları ve iş kazaları
- Bağ ve kas yırtıkları, burkulmalar
- Spora dönüş ve performans artırma programları
Kronik ağrı sendromları
- Fibromiyalji, kronik bel-boyun ağrıları
- Yaygın kas iskelet ağrıları, duruş bozuklukları
Romatolojik ve diğer iç hastalıklara bağlı fonksiyon kayıpları
- Romatoid artrit, ankilozan spondilit gibi romatizmal hastalıkların eklem tutulumları
- Amputasyon sonrası protez kullanımı eğitimi
- Uzun süreli yoğun bakım sonrası güçsüzlük ve kondisyon kaybı
Bu hastalıkların ortak noktası; ağrı, hareket kısıtlılığı, güç kaybı, dengesizlik ve günlük işlerde bağımlılık gibi şikâyetlere yol açmalarıdır.
Tedavi Yöntemleri: Kişiye Özel Rehabilitasyon
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü’nde tedaviler, kişinin yaşına, hastalığına, mesleğine, günlük yaşam ihtiyaçlarına ve hedeflerine göre bireyselleştirilmiş şekilde planlanır.
Fizik Tedavi Uygulamaları
- Yüzeysel ve derin ısı tedavileri (sıcak paket, ultrason, kısa dalga vb.)
- Elektrik stimülasyonu ve TENS ile ağrı kontrolü
- Ödem azaltmaya yönelik fiziksel ajanlar
Bu yöntemler kas spazmını ve ağrıyı azaltmaya, dolaşımı artırmaya yardımcı olur.
Terapi ve Egzersiz Programları
- Eklem hareketlerini artırmaya yönelik pasif–aktif egzersizler
- Kas güçlendirme, esneme, denge–koordinasyon egzersizleri
- Yürüme eğitimi, baston–walker kullanımı
Multidisipliner Rehabilitasyon
Felç, omurilik yaralanması, ciddi travma, kronik ağrı gibi kompleks tablolar için; hekim, fizyoterapist, hemşire, psikolog, ergoterapist, sosyal hizmet uzmanı gibi profesyonellerin yer aldığı rehabilitasyon ekipleri ile hastanın medikal, fiziksel ve psikososyal ihtiyaçları birlikte ele alınır. Araştırmalar, bu tür multidisipliner programların fonksiyon ve yaşam kalitesini belirgin şekilde artırabildiğini göstermektedir.